Chất lượng đất: Các chỉ tiêu và yếu tố ảnh hưởng

Có thể thấy, đất là yếu tố quan trọng trong đời sống con người cũng như động thực vật trong tự nhiên. Tuy nhiên, nguồn tài nguyên đất cũng không tránh khỏi những tác động tiêu cực từ các nguồn gây ô nhiễm. Vậy cần có những biện pháp khắc phục kịp thời để bảo vệ môi trường đất. Và trong đó, đánh giá chất lượng đất là bước quan trọng nhất trong quá trình khắc phục ô nhiễm đất. Nhưng để thực hiện được cần nắm bắt được thực trạng ô nhiễm đất và các chỉ tiêu đánh giá chất lượng đất. Để hiểu rõ hơn hãy cùng UCC Việt Nam tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Chất lượng đất

1. Chất lượng đất là gì?

Chất lượng đất là một yếu tố quan trọng của nông nghiệp và môi trường. Chất lượng của đất có ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ, cung cấp nước, chất dinh dưỡng và oxy cho cây trồng. Ngoài ra, nó còn có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường bằng cách hấp thụ các chất độc hại và giảm thiểu ô nhiễm không khí.

Chất lượng đất là gì?

Chất lượng đất được đánh giá dựa trên nhiều yếu tố khác nhau. Như độ phì nhiêu, độ xốp, độ dẻo, độ ẩm, độ cát và độ sét. Các yếu tố này được đo lường kỹ lưỡng để đưa ra các quyết định liên quan đến việc sử dụng đất và trồng trọt.

2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng đất

Chỉ tiêu đánh giá chất lượng đất

2.1. Độ pH của đất

Chỉ tiêu đầu tiên khi đánh giá chất lượng đất độ pH của đất. Chỉ số về độ pH sẽ thể hiện tính chất của từng loại đất (đất kiềm, đất axit, đất trung tính). Trên thực tế, tuỳ thuộc vào lượng phân bón hữu cơ, hoá chất ra sao mà độ pH có thể thay đổi. Tóm lại, việc kiểm nghiệm đất dựa vào chỉ số pH sẽ giúp cho người nông dân xác định được tính chất của đất. Và dựa vào đó để đưa ra quyết định chính xác sao cho phù hợp và hiệu quả nhất. 

2.2. Thành phần cơ giới của đất

Thành phần cơ giới của đất là một trong những chỉ tiêu đánh giá quan trọng. Bởi vì mỗi loại đất sẽ có thành phần cơ giới khác nhau, điển hình là hạt cát, hạt sét, hạt sỏi hay hạt bụi. Việc đánh giá dựa vào thành phần của đất giúp người nông dân xác định được mức độ ô nhiễm của đất. Đồng thời, cũng giúp người nông dân kiểm soát được lượng nước sao cho hợp lý. Cùng với đó, hoạt động kiểm soát phân bón, thuốc trừ sâu nhằm kích thích cây trồng phát triển cũng dựa vào việc xác định thành phần cơ giới của đất.

2.3. Nhiệt độ

Nhiệt độ đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của các loài thực vật trên mặt đất. Trong trường hợp nhiệt độ trong đất không ổn định, cây trồng sẽ không thể phát triển khỏe mạnh được. Do đó, cần phải đặc biệt chú ý đến chỉ tiêu này trong quá trình đánh giá chất lượng đất.

Kiểm tra mẫu đất

2.4. Tỷ trọng của đất

Thực tế, đất ở đồng bằng và đất đồi núi sẽ có tỷ trọng khác nhau. Do đó hoạt động đánh giá chất lượng đất dựa trên tỷ trọng của đất là một chỉ tiêu đánh giá giúp người dân xác định được loại cây trồng phù hợp. Từ đó, giúp hoạt động canh tác trở lên hiệu quả hơn. Không những vậy cũng nhờ vào đó để giúp xác định tình trạng ô nhiễm của đất, tiếp đó đề xuất các biện pháp ngăn chặn, khắc phục kịp thời.

2.5. Thông số EC

Khi đánh giá chất lượng đất không thể thiếu được thông số EC (độ dẫn điện của đất). Thường thì độ mặn của đất càng cao, thì độ dẫn điện càng mạnh. Nếu thông số EC của đất dao động trong khoảng 0,2 – 1,2 thì cây trồng sẽ hấp thụ đủ các chất dinh dưỡng có trong đất. Còn nếu EC trên 1,2 thì có nghĩa là dư thừa các chất dinh dưỡng cho cây. Tóm lại, việc kiểm tra thông số EC của đất sẽ giúp người dân xác định được độ dẫn điện của vùng đất đó. Và kịp thời đưa ra giải pháp khắc phục tình trạng dư thừa hoặc thiếu hụt chất dinh dưỡng có trong đất.

3. Quy trình kiểm tra, lấy mẫu đánh giá chất lượng đất

Căn cứ theo quy định tại Điều 12 Thông tư 11/2024/TT-BTNMT, việc kiểm tra, lấy mẫu đất. Để phục vụ cho việc đánh giá chất lượng đất được thực hiện như sau:

Quy trình kiểm tra, lấy mẫu đất đánh giá

Bước 1: Khoanh vùng, xác định vị trí mẫu đất cần kiểm tra. 

– Rà soát, chỉnh lý ranh giới khoanh đất kiểm tra theo đặc điểm thổ nhưỡng và đặc điểm địa hình. Được quy định tại Mục II Phần A Phụ lục II theo Thông tư này. 

– Điều tra, mô tả thông tin khoanh đất theo bản mô tả đã chuẩn bị trước tại khoản 3 Điều 11 Thông tư 11/2024/TT-BTNMT.

Bước 2: Xác định vị trí kiểm tra phẫu diện thực địa

– Toạ độ điểm kiểm tra phẫu diện được xác định bằng thiết bị định vị. Cập nhập bổ sung vị trí kiểm tra phẫu diện trên bản đồ kiểm tra thực địa (nếu có thay đổi).

– Thực hiện đo độ ẩm, độ pH của đất bằng máy đo cầm tay.

Bước 3: Kiểm tra phẫu diện đất

– Đào, khoan phẫu diện chính, phẫu diện phụ và phẫu diện thăm dò;

– Chụp ảnh mặt cắt phẫu diện đất, ảnh khu vực kiểm tra phẫu diện;

– Mô tả phẫu diện đất;

– Lấy mẫu đất, đóng gói và bảo quản mẫu đất;

– Phương pháp kiểm tra phẫu diện đất.

Bước 4: Rà soát, cập nhập kết quả kiểm tra mẫu đất

Bước 5: Xây dựng báo cáo kết quả kiểm tra, lấy mẫu đất

✍ Xem thêm: Tìm hiểu chi tiết về Hướng dẫn cách lấy mẫu đất thí nghiệm

4. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đất

Yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đất

– Thổ nhưỡng: Thổ nhưỡng có ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây trồng và phát triển của đất. Sự thiếu hụt hoặc dư thừa các chất dinh dưỡng cần thiết như Nitơ, Kali, Photpho, Canxi, Magie đều có thể gây ra các vấn đề về đất.

– Độ pH: Đây là yếu tố ảnh hưởng quan trọng đến chất lượng đất. Nếu độ pH quá cao hay quá thấp có thể gây ra sự suy giảm. Hoặc sự phát triển không đầy đủ cho cây trồng.

– Độ mặn: Nếu độ mặn quá cao, cây trồng sẽ không hấp thụ đủ lượng nước và các chất dinh dưỡng cần thiết.

– Mức độ ô nhiễm: Các chất gây ô nhiễm như kim loại nặng, hoá chất,… có thể gây ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Từ đó, sẽ làm giảm năng suất, chất lượng cây trồng.

– Hoạt động sử dụng đất: Việc sử dụng đất liên tục trong một khoảng thời gian dài có thể gây ảnh hưởng đến sự suy giảm chất lượng đất. 

Chính vì những yếu tố ảnh hưởng này nên cần phải chú ý đến việc kiểm tra chất lượng đất. Để đảm bảo luôn xác định được tình hình của đất và kiểm soát được hàm lượng chất dinh dưỡng hiện tại có trong đất.

Mọi thông tin cần hỗ trợ, quý khách hàng vui lòng liên hệ UCC VIỆT NAM qua:

Hotline 036 7908639 email admin@ucc.com.vn để được nhân viên hỗ trợ tốt nhất!

✍ Xem thêm: Tìm hiểu chi tiết về Kiểm Nghiệm Đất - Chìa khóa cho nền nông nghiệp bền vững