Ô nhiễm đất nông nghiệp - nguyên nhân và giải pháp

Bên cạnh việc ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí thì ô nhiễm đất nông nghiệp do sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật quá mức đang là vấn đề đáng báo động hiện nay. Ô nhiễm đất nông nghiệp có ảnh hưởng rất lớn tới sản xuất nông nghiệp và chất lượng nông sản. Ngoài ra, nó còn có ảnh hưởng đến sức khoẻ con người. Vậy nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm đất là gì? và có những giải pháp nào để bảo vệ đất nông nghiệp?. Hãy cùng UCC Việt Nam tìm hiểu trong bài viết bên dưới để hiểu rõ hơn!

Ô nhiễm đất nông nghiệp

1. Đất nông nghiệp là gì?

Đất nông nghiệp là đất được Nhà nước cấp cho người dân để phục vụ nhu cầu sản xuất nông nghiệp, bao gồm chăn nuôi, trồng trọt, trồng rừng,… Đất nông nghiệp vừa là tư liệu sản xuất chủ yếu, vừa là đối tượng lao động, vừa là tài liệu lao động. Đặc biệt là không thể thay thế cho ngành nông, lâm nghiệp.

Đất nông nghiệp

Căn cứ theo khoản 1, Điều 10 Luật đất đai năm 2013 quy định phân loại đất nông nghiệp thành những loại như sau:

• Đất trồng cây hàng năm
• Đất trồng cây lâu năm
• Đất rừng phòng hộ
• Đất rừng đặc dụng
• Đất nuôi trồng thủy sản
• Đất làm muối
• Đất rừng sản xuất
• Đất nông nghiệp khác bao gồm đất sử dụng xây dựng nhà kính; đất trồng trọt; đất xây dựng chuồng trại, chăn nuôi gia súc, …

✍ Xem thêm: Tìm hiểu chi tiết về Thành phần của đất bao gồm những gì?

2. Thực trạng ô nhiễm đất nông nghiệp hiện nay

Tại thời điểm hiện tại, ô nhiễm đất xảy ra ở cả thành thị và nông thôn. Theo thống kê có khoảng 3,3 triệu hecta đất chưa được đưa vào sử dụng nhưng vẫn bị suy thoái. Đặc biệt, diện tích đất nông nghiệp chiếm khoảng khoảng 10 – 11 triệu ha đất tự nhiên cũng đang bị ảnh hưởng nặng nề. Tuy nhiên, tình trạng hạn hán, ngập mặn kéo dài đã khiến cho diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp. Và đất thì ngày càng bạc màu, nghèo chất dinh dưỡng và bị thoái hoá.

Thực trạng ô nhiễm đất

Dẫu biết, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật có vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất, chất lượng cây trồng. Nhưng hiện nay, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón tràn lan, không an toàn đã dẫn đến ô nhiễm đất nông nghiệp. Nhiều nông dân sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chỉ vì những lợi ích trước mắt mà không nghĩ đến tác hại lâu dài.

Việc sử dụng phân bón không đúng kỹ thuật trong hoạt động sản xuất nông nghiệp không những không mang lại hiệu quả. Mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tài nguyên đất. Khả năng cây trồng hấp thụ phân bón còn nhiều hạn chế, chỉ đạt 50% – 60%. Cụ thể, nếu bón 100kg phân bón thì cây trồng chỉ hấp thụ được khoảng 50 – 60kg, số còn lại bị rửa trôi gây ô nhiễm đất. Trong đó, có một số loại phân bón có tồn dư axit, làm chua đất, làm giảm năng suất cây trồng và tăng độc tố trong đất.

3. Nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm đất nông nghiệp

– Lạm dụng việc sử dụng phân bón 

Phân bón hoá học được sử dụng để cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng. Tuy nhiên, sử dụng quá nhiều và không đúng cách sẽ dẫn đến việc tích tụ nitrat và photpho trong đất. Những chất này không chỉ gây hại cho cây trồng mà khi ngấm vào đất sẽ gây ô nhiễm nguồn nước.

Nguyên nhân ô nhiễm đất nông nghiệp

– Rác thải sinh hoạt

Các loại rác thải nhựa như túi nilon, chai nhựa, hộp xốp sẽ không thể phân huỷ trong đất, gây ô nhiễm đất nghiêm trọng. Các rác thải nhựa phân huỷ chậm có thể tồn tại cả trăm năm ở trong đất, gây ảnh hưởng đến cấu trúc đất và sự phát triển của cây trồng.

– Nước thải từ chăn nuôi

Nước thải từ các trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm thường chứa các hóa chất và chất hữu cơ. Nếu không được xử lý đúng cách, nước thải sẽ ngấm vào đất gây ô nhiễm môi trường đất.

– Biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu làm thay đổi nhiệt độ và lượng mưa, gây ra lũ lụt, xói mòn đất. Và hiện tượng rửa trôi các chất ô nhiễm từ đất vào nguồn nước. Làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm đất do các chất độc hại bị rửa trôi ngấm vào đất.

Những nguyên nhân này đều góp phần làm gia tăng ô nhiễm đất nông nghiệp, sức khỏe con người và hệ sinh thái.

4. Ô nhiễm đất đất có ảnh hưởng như nào đến nông nghiệp?

– Ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng nông sản

• Giảm năng suất: Giảm khả năng hấp thụ các chất dinh dưỡng của cây, dẫn đến năng suất cây trồng bị giảm sút.
• Giảm chất lượng: Nông sản trồng trên đất bị ô nhiễm sẽ chứa hàm lượng chất độc hại cao. Ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.
• Ảnh hưởng của ô nhiễm đất đến nền nông nghiệp

– Ảnh hưởng đến sức khỏe

• Suy giảm sức đề kháng: Ô nhiễm đất có ảnh hưởng đến hệ sinh thái có trong đất. Từ đó, làm giảm khả năng phân huỷ chất hữu cơ và cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.
• Gây ra bệnh tật: Tiếp xúc trực tiếp với đất bị ô nhiễm và các nông sản có chứa chất độc hại sẽ gây ra nhiều bệnh nguy hiểm. Như ung thư, các bệnh về đường hô hấp và các bệnh về da.

– Ảnh hưởng đến sự đa dạng sinh học

• Giảm đa dạng sinh vật: Ô nhiễm đất làm giảm số lượng các loài sinh vật sống trong đất. Ảnh hưởng đến chuỗi thức ăn và hệ sinh thái.
• Các vi sinh vật trong đất bị tiêu diệt bởi hóa chất. Sẽ làm giảm khả năng phân huỷ các chất hữu cơ và cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.

– Ảnh hưởng đến nền kinh tế

• Giảm thu nhập của người nông dân: Năng suất giảm, chất lượng nông sản giảm. Dẫn đến thu nhập của người nông dân cũng giảm, ảnh hưởng đến đời sống.
• Tăng chi phí sản xuất: Người nông dân phải đầu tư nhiều vào phân bón, thuốc trừ sâu. Để duy trì hoạt động sản xuất, gây áp lực kinh tế.

5. Biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm đất nông nghiệp

Biện pháp khắc phục ô nhiễm đất nông nghiệp

– Sử dụng các loại phân bón hữu cơ thay cho phân bón hoá học. Sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật đúng cách theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Áp dụng thêm những tiến bộ khoa học mới để hạn chế giảm thiểu sử dụng các chất hóa học trong canh tác nông nghiệp.

– Trồng thêm nhiều cây xanh, mở rộng rừng giúp bảo vệ môi trường hiệu quả, đặc biệt là môi trường đất. Giúp ngăn chặn trình trạng lũ lụt, sạt sở, giữ lại các chất dinh dưỡng của đất.

– Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho người dân, đặc biệt là trong vấn đề sử dụng túi nilon, rác thải nhựa. Nên sử dụng các vật dụng dễ tái chế, thân thiện với môi trường. Như ống hút giấy, túi giấy để giúp bảo vệ môi trường.

– Tăng cường thu gom và xử lý rác thải hợp lý. Hạn chế tình trạng xả rác bừa bãi gây ô nhiễm môi trường đất. Phân loại, tái chế các loại rác và ủ phân compost từ rác thải hữu cơ.

Đất nông nghiệp bị ô nhiễm đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng, gây ảnh hưởng xấu đến cây trồng và sức khỏe con người. Do đó, việc cải thiện và bảo vệ chất lượng đất là điều cần thiết để đảm bảo sản xuất nông nghiệp bền vững. Mọi thông tin cần hỗ trợ, quý khách hàng vui lòng liên hệ UCC VIỆT NAM qua:

Hotline 036 7908639 email admin@ucc.com.vn để được nhân viên hỗ trợ tốt nhất!

✍ Xem thêm: Tìm hiểu chi tiết về Kiểm Nghiệm Đất - Chìa khóa cho nền nông nghiệp bền vững