Uống thuốc không theo chỉ định có hại gan?

Trong xã hội hiện đại, thuốc tây trở thành “giải pháp nhanh” cho rất nhiều vấn đề sức khỏe. Từ đau đầu, cảm cúm, sốt nhẹ đến các bệnh mạn tính, nhiều người có thói quen tự mua thuốc uống mà không cần thăm khám kỹ lưỡng. Sự tiện lợi này giúp triệu chứng thuyên giảm nhanh, nhưng cũng tiềm ẩn một nguy cơ lớn: lạm dụng thuốc tây gây tổn thương gan – một vấn đề sức khỏe đang ngày càng phổ biến.

Gan là cơ quan giải độc quan trọng nhất của cơ thể. Mọi loại thuốc khi đi vào cơ thể đều phải được gan chuyển hóa trước khi đào thải. Vì vậy, nếu sử dụng thuốc không hợp lý, gan chính là cơ quan phải “chịu trận” đầu tiên. Ngày nay, song song với việc dùng thuốc, nhiều người còn quan tâm đến các sản phẩm bồi bổ có nguồn gốc thiên nhiên như sâm tẩm mật ong nguyên củ để nâng cao thể trạng. Tuy nhiên, dù là thuốc hay sản phẩm hỗ trợ, việc sử dụng thiếu kiểm soát đều có thể tạo áp lực cho gan.

1. Gan chịu ảnh hưởng như thế nào khi dùng thuốc tây?

Khi uống thuốc, gan sẽ phân giải các hoạt chất thành dạng có thể sử dụng hoặc đào thải ra ngoài qua mật và nước tiểu. Ở liều lượng phù hợp, quá trình này diễn ra an toàn. Nhưng khi dùng thuốc kéo dài, dùng nhiều loại cùng lúc hoặc dùng quá liều, gan phải làm việc quá tải.

Theo thời gian, các tế bào gan có thể bị viêm, tổn thương hoặc thoái hóa. Đáng lo ngại là gan không có nhiều dây thần kinh cảm giác, nên khi bị tổn thương, cơ thể thường không cảm thấy đau. Điều này khiến nhiều người chỉ phát hiện vấn đề khi men gan tăng cao hoặc bệnh đã tiến triển nặng.

2. Những nhóm thuốc dễ gây hại gan khi lạm dụng

Một số loại thuốc có nguy cơ cao gây tổn thương gan nếu sử dụng không đúng cách, bao gồm:

• Thuốc giảm đau, hạ sốt dùng thường xuyên
• Thuốc kháng sinh tự ý dùng hoặc dùng kéo dài
• Thuốc điều trị bệnh mạn tính nhưng không theo dõi chức năng gan
• Thuốc đông y, thuốc nam không rõ nguồn gốc

Ngoài ra, việc kết hợp nhiều loại thuốc cùng lúc, hoặc vừa dùng thuốc vừa uống rượu bia, sẽ làm tăng nguy cơ tổn thương gan nhanh chóng.

3. Dấu hiệu cảnh báo gan đang bị ảnh hưởng

Tổn thương gan do thuốc thường diễn ra âm thầm, nhưng cơ thể vẫn có thể phát ra một số tín hiệu như:

• Mệt mỏi kéo dài, uể oải không rõ nguyên nhân
• Chán ăn, đầy bụng, khó tiêu
• Nóng trong người, nổi mụn
• Nước tiểu sẫm màu
• Vàng da, vàng mắt nhẹ

Khi xuất hiện các dấu hiệu này, đặc biệt ở người đang dùng thuốc dài ngày, cần chủ động kiểm tra chức năng gan để phát hiện sớm bất thường.

4. Vì sao tình trạng lạm dụng thuốc ngày càng phổ biến?

Có nhiều nguyên nhân khiến việc lạm dụng thuốc tây trở nên phổ biến:

• Tâm lý ngại đi khám, thích tự xử lý tại nhà
• Áp lực công việc khiến nhiều người muốn khỏi bệnh nhanh
• Thiếu kiến thức về tác dụng phụ và độc tính của thuốc
• Thói quen “uống cho chắc” hoặc uống phòng bệnh

Bên cạnh đó, nhiều người chú trọng bồi bổ cơ thể sau ốm bằng các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe như nước hồng sâm hàn quốc hộp 60 gói, nhưng lại quên rằng việc nghỉ ngơi, ăn uống điều độ và hạn chế thuốc mới là yếu tố cốt lõi giúp gan hồi phục.

5. Làm thế nào để giảm nguy cơ tổn thương gan do thuốc?

Chỉ dùng thuốc khi thật sự cần thiết

Không nên tự ý mua thuốc, đặc biệt là kháng sinh và thuốc giảm đau, khi chưa có chỉ định chuyên môn.

Tuân thủ liều lượng và thời gian sử dụng

Dùng đúng liều, đúng thời gian giúp gan có đủ khả năng chuyển hóa và phục hồi.

Không dùng nhiều loại thuốc cùng lúc nếu không cần thiết

Việc kết hợp thuốc tùy tiện có thể tạo ra tương tác bất lợi cho gan.

Theo dõi chức năng gan định kỳ

Người phải dùng thuốc dài ngày nên kiểm tra men gan để phát hiện sớm tổn thương.

Kết hợp lối sống lành mạnh

Hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc, uống đủ nước và ăn uống cân bằng giúp gan giảm tải đáng kể.

6. Bảo vệ gan từ sớm – xu hướng chăm sóc sức khỏe bền vững

Ngày càng nhiều gia đình quan tâm đến sức khỏe lâu dài, không chỉ cho người lớn mà cả trẻ nhỏ. Việc lựa chọn các sản phẩm chăm sóc sức khỏe phù hợp cho từng độ tuổi, chẳng hạn như sâm trẻ em hàn quốc, cho thấy xu hướng chú trọng phòng ngừa thay vì chỉ điều trị khi đã có bệnh. Tuy nhiên, dù là người lớn hay trẻ em, nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là hạn chế lạm dụng thuốc và xây dựng lối sống khoa học.

Gan khỏe giúp cơ thể chuyển hóa tốt, tăng sức đề kháng và duy trì năng lượng ổn định. Ngược lại, gan bị tổn thương sẽ ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác, làm suy giảm chất lượng cuộc sống.

Kết luận

Thuốc tây mang lại nhiều lợi ích trong điều trị bệnh, nhưng lạm dụng thuốc có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng và lâu dài. Sử dụng thuốc đúng chỉ định, kết hợp chế độ sinh hoạt lành mạnh và chủ động bảo vệ gan chính là cách tốt nhất để duy trì sức khỏe bền vững. Quan tâm đến gan hôm nay chính là đầu tư cho sức khỏe của bạn và gia đình trong tương lai.