Van bi điều khiển điện bị quá nhiệt: nguyên nhân và khắc phục

Trong các hệ thống tự động hóa công nghiệp, Van bi điều khiển điện giữ vai trò quan trọng trong việc đóng mở và kiểm soát dòng chảy một cách chính xác. Tuy nhiên, một trong những sự cố thường gặp và tiềm ẩn nhiều rủi ro là hiện tượng van bi điều khiển điện bị quá nhiệt. Khi nhiệt độ mô tơ tăng cao bất thường, không chỉ tuổi thọ thiết bị bị suy giảm mà còn có nguy cơ gây cháy mô tơ, hỏng bo mạch hoặc dừng hệ thống đột ngột.

Việc hiểu rõ nguyên nhân gây quá nhiệt và áp dụng đúng biện pháp khắc phục sẽ giúp hệ thống vận hành an toàn, ổn định và giảm thiểu chi phí sửa chữa.

Dấu hiệu nhận biết van bi điều khiển điện bị quá nhiệt

Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là vỏ mô tơ nóng hơn mức bình thường khi chạm tay hoặc đo nhiệt độ. Trong một số trường hợp, mô tơ có mùi khét nhẹ hoặc tự động ngắt sau khi vận hành một thời gian ngắn.

Ngoài ra, van có thể đóng mở chậm, phản hồi kém hoặc dừng giữa chừng do cơ chế bảo vệ nhiệt kích hoạt. Đây là những cảnh báo rõ ràng cho thấy van đang gặp vấn đề về nhiệt.

Nguyên nhân do mô tơ làm việc quá tải

Mô tơ là bộ phận chịu ảnh hưởng trực tiếp khi van bi điều khiển điện bị quá nhiệt. Khi mô-men xoắn của mô tơ không đủ so với lực cản thực tế của van, mô tơ sẽ phải làm việc liên tục ở trạng thái quá tải.

Nguyên nhân quá tải thường đến từ việc chọn mô tơ không phù hợp với kích thước van, áp suất làm việc hoặc môi chất có độ nhớt cao. Quá tải kéo dài sẽ khiến mô tơ nhanh nóng và giảm tuổi thọ.

Nguyên nhân do lực cản cơ khí tăng cao

Lực cản cơ khí tăng là nguyên nhân phổ biến gây quá nhiệt. Bi van bị bám cặn, gioăng làm kín lão hóa hoặc trục van bị mòn khiến quá trình quay trở nên nặng nề.

Khi mô tơ phải thắng lực cản lớn hơn bình thường, dòng điện tăng lên và sinh nhiệt nhiều hơn, dẫn đến hiện tượng quá nhiệt nếu không được xử lý kịp thời.

Nguyên nhân do đóng mở quá tần suất cho phép

Van bi điều khiển điện thường được thiết kế cho một số chu kỳ đóng mở nhất định trong một khoảng thời gian. Khi van bị vận hành liên tục với tần suất cao vượt mức cho phép, mô tơ không kịp tản nhiệt.

Việc đóng mở liên tục trong thời gian dài khiến nhiệt tích tụ trong mô tơ, dẫn đến quá nhiệt và có thể làm hỏng cuộn dây.

Nguyên nhân do nguồn điện không phù hợp

Nguồn điện không ổn định, điện áp thấp hoặc cao hơn định mức đều ảnh hưởng trực tiếp đến nhiệt độ mô tơ. Điện áp thấp khiến mô tơ phải tăng dòng để tạo đủ lực, trong khi điện áp cao gây quá dòng và phát nhiệt nhanh.

Đây là nguyên nhân thường bị bỏ qua khi kiểm tra sự cố van bi điều khiển điện bị quá nhiệt.

Nguyên nhân do môi trường lắp đặt khắc nghiệt

Môi trường lắp đặt có nhiệt độ cao, không gian kín hoặc thiếu thông gió làm giảm khả năng tản nhiệt của mô tơ. Nếu van lắp ngoài trời hoặc gần nguồn nhiệt mà không có biện pháp che chắn, nhiệt độ mô tơ sẽ tăng nhanh hơn bình thường.

Điều kiện môi trường không phù hợp có thể khiến van bị quá nhiệt dù thông số kỹ thuật hoàn toàn đúng.

Cách khắc phục bằng việc kiểm tra và giảm tải cho mô tơ

Giải pháp đầu tiên là kiểm tra tải làm việc của van. Cần đánh giá lại mô-men xoắn yêu cầu và so sánh với khả năng của mô tơ.

Trong trường hợp mô tơ không đủ công suất, việc thay bộ điều khiển điện có mô-men xoắn lớn hơn là cần thiết để tránh tình trạng quá tải kéo dài.

Cách khắc phục bằng việc xử lý phần cơ khí

Vệ sinh bi van, thân van và kiểm tra gioăng làm kín giúp giảm đáng kể lực cản cơ khí. Nếu gioăng đã cứng, mòn hoặc biến dạng, cần thay mới để đảm bảo bi van quay trơn tru.

Việc giảm ma sát giúp mô tơ hoạt động nhẹ hơn và hạn chế sinh nhiệt.

>>> Xem thêm: Van bi inox điều khiển điện

Cách khắc phục bằng việc điều chỉnh tần suất vận hành

Cần rà soát lại chu trình đóng mở của van và điều chỉnh tần suất về mức phù hợp. Với các hệ thống cần đóng mở liên tục, có thể cân nhắc sử dụng van điều khiển phù hợp hơn hoặc bổ sung thời gian nghỉ giữa các chu kỳ.

Điều chỉnh tần suất hợp lý giúp mô tơ có thời gian tản nhiệt và vận hành bền bỉ hơn.

Cách khắc phục bằng việc ổn định nguồn điện

Kiểm tra điện áp cấp cho van bi điều khiển điện và đảm bảo nằm trong dải cho phép. Trong trường hợp nguồn điện dao động, nên sử dụng thiết bị ổn áp hoặc kiểm tra lại hệ thống cấp điện.

Nguồn điện ổn định giúp mô tơ hoạt động đúng công suất và giảm nguy cơ quá nhiệt.

Cải thiện điều kiện môi trường lắp đặt

Cần đảm bảo khu vực lắp đặt van thông thoáng, tránh tích nhiệt. Với van lắp ngoài trời, nên có mái che và chọn cấp bảo vệ phù hợp để hạn chế ảnh hưởng của nhiệt độ môi trường.

Điều kiện lắp đặt phù hợp giúp tăng hiệu quả tản nhiệt và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

Kết luận

Van bi điều khiển điện bị quá nhiệt là sự cố nghiêm trọng nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và khắc phục nếu xác định đúng nguyên nhân. Từ quá tải mô tơ, lực cản cơ khí, tần suất vận hành đến nguồn điện và môi trường lắp đặt, mỗi yếu tố đều ảnh hưởng trực tiếp đến nhiệt độ vận hành của van.

Chủ động kiểm tra, bảo trì định kỳ và điều chỉnh điều kiện làm việc phù hợp sẽ giúp van bi điều khiển điện vận hành an toàn, ổn định và bền bỉ, đồng thời giảm thiểu rủi ro sự cố và chi phí phát sinh trong quá trình sử dụng.