Van bi khí nén đóng mở chậm – nguyên nhân và cách xử lý

Trong các hệ thống tự động hóa công nghiệp, Van bi điều khiển khí nén được đánh giá cao nhờ khả năng đóng mở nhanh, chính xác và độ kín vượt trội. Tuy nhiên, trên thực tế vận hành, không ít hệ thống gặp tình trạng van bi khí nén đóng mở chậm, phản hồi kém so với thiết kế ban đầu. Hiện tượng này tuy không phải lúc nào cũng gây dừng hệ thống ngay lập tức nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất, độ ổn định và tuổi thọ của thiết bị.

Việc hiểu rõ nguyên nhân và áp dụng đúng cách xử lý sẽ giúp khôi phục tốc độ vận hành của van, đồng thời hạn chế các sự cố phát sinh trong quá trình sử dụng lâu dài.

Dấu hiệu nhận biết van bi khí nén đóng mở chậm

Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là thời gian đóng hoặc mở van kéo dài hơn bình thường. Van có thể mất vài giây đến hàng chục giây để hoàn thành hành trình thay vì phản hồi nhanh như trước.

Ngoài ra, van có thể đóng mở không đều giữa các chu kỳ, lúc nhanh lúc chậm, hoặc có cảm giác “đuối lực” ở cuối hành trình. Đây là những dấu hiệu cho thấy hệ thống khí nén hoặc bộ truyền động đang gặp vấn đề.

Nguyên nhân do áp suất khí nén không đủ

Áp suất khí nén là yếu tố quyết định lực quay trục van. Khi áp suất cấp vào thấp hơn mức yêu cầu, lực sinh ra không đủ để tạo chuyển động nhanh cho bi van.

Nguyên nhân có thể đến từ máy nén hoạt động không ổn định, hệ thống khí nén bị rò rỉ, bộ điều áp cài đặt sai hoặc bộ lọc khí bị tắc. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến van bi khí nén đóng mở chậm.

Nguyên nhân do lưu lượng khí bị hạn chế

Ngay cả khi áp suất đạt yêu cầu, lưu lượng khí không đủ cũng khiến van vận hành chậm. Đường ống khí quá nhỏ, quá dài hoặc có nhiều đoạn gấp khúc sẽ làm giảm lượng khí cấp vào bộ truyền động.

Bên cạnh đó, van điện từ có kích thước cổng nhỏ hoặc bị bẩn, kẹt cũng làm hạn chế lưu lượng khí, khiến bi van quay chậm hơn thiết kế.

Nguyên nhân từ chất lượng khí nén kém

Khí nén chứa nước, dầu hoặc bụi bẩn sẽ làm tăng ma sát bên trong bộ truyền động. Theo thời gian, các tạp chất này gây mài mòn piston, phớt và bề mặt làm việc, khiến chuyển động trở nên nặng nề.

Chất lượng khí nén kém không chỉ làm van bi khí nén đóng mở chậm mà còn rút ngắn tuổi thọ của bộ truyền động và các phụ kiện liên quan.

Nguyên nhân do bộ truyền động khí nén xuống cấp

Bộ truyền động khí nén sau thời gian dài vận hành có thể bị mòn phớt, rò rỉ khí bên trong hoặc suy giảm khả năng tạo lực. Khi đó, dù áp suất và lưu lượng khí bên ngoài vẫn đủ, lực thực tế tác động lên trục van vẫn không đạt yêu cầu.

Ngoài ra, việc lựa chọn bộ truyền động có mô-men xoắn không phù hợp với điều kiện làm việc cũng là nguyên nhân khiến van bi khí nén vận hành chậm.

Nguyên nhân từ bi van và gioăng làm kín

Bi van bị bám cặn, rỉ sét hoặc gioăng làm kín lão hóa sẽ làm tăng lực cản khi đóng mở. Khi lực cản lớn hơn lực sinh ra từ bộ truyền động, tốc độ quay của bi van sẽ giảm rõ rệt.

Nguyên nhân này thường gặp trong các hệ thống nước thải, hóa chất hoặc môi trường có nhiều tạp chất.

Cách xử lý bằng việc kiểm tra và ổn định áp suất khí

Giải pháp đầu tiên là kiểm tra áp suất khí cấp vào van và điều chỉnh về đúng dải khuyến nghị của nhà sản xuất. Đồng thời, cần kiểm tra rò rỉ khí trong toàn bộ hệ thống và xử lý triệt để.

Đảm bảo áp suất ổn định giúp van bi khí nén lấy lại tốc độ đóng mở như thiết kế ban đầu.

Cách xử lý bằng việc cải thiện lưu lượng và đường khí

Cần kiểm tra đường ống dẫn khí, thay thế các ống quá nhỏ hoặc đã xuống cấp. Thiết kế lại đường ống ngắn gọn, hạn chế gấp khúc sẽ giúp cải thiện đáng kể lưu lượng khí.

Ngoài ra, cần vệ sinh hoặc thay thế van điện từ nếu phát hiện phản hồi chậm hoặc bị tắc nghẽn.

>>> Xem thêm: Van bi khí nén tác động đơn Kosaplus Hàn Quốc

Cách xử lý bằng việc nâng cao chất lượng khí nén

Lắp đặt và bảo trì định kỳ bộ lọc khí, bộ tách nước và bộ điều áp là giải pháp quan trọng. Khí nén sạch, khô giúp giảm ma sát và duy trì chuyển động trơn tru cho bộ truyền động.

Việc xả nước ngưng và vệ sinh bộ lọc theo định kỳ giúp ngăn ngừa tình trạng van đóng mở chậm tái diễn.

Cách xử lý bộ truyền động và phần cơ khí

Nếu bộ truyền động đã xuống cấp, cần kiểm tra phớt, piston và khả năng tạo lực. Trong trường hợp cần thiết, việc thay thế bộ truyền động phù hợp hơn sẽ mang lại hiệu quả lâu dài.

Đồng thời, cần vệ sinh bi van, kiểm tra và thay gioăng làm kín để giảm lực cản cơ khí khi đóng mở.

Phòng ngừa tình trạng van đóng mở chậm

Để phòng ngừa, cần xây dựng kế hoạch bảo trì định kỳ cho cả van và hệ thống khí nén. Việc chạy thử van theo chu kỳ giúp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường trước khi sự cố xảy ra.

Lựa chọn van bi khí nén và bộ truyền động đúng thông số ngay từ đầu cũng là yếu tố quan trọng giúp hạn chế tình trạng vận hành chậm.

Kết luận

Van bi khí nén đóng mở chậm là hiện tượng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể khắc phục nếu xác định đúng nguyên nhân. Từ áp suất, lưu lượng khí, chất lượng khí nén đến bộ truyền động và phần cơ khí, mỗi yếu tố đều ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ vận hành của van.

Áp dụng đúng các giải pháp kỹ thuật và duy trì bảo trì định kỳ sẽ giúp van bi khí nén đóng mở nhanh, ổn định và bền bỉ, đảm bảo hiệu quả cao cho toàn bộ hệ thống tự động hóa.