Virus Nipah đang trở thành mối lo ngại sức khỏe toàn cầu, đặc biệt sau các ca nhiễm mới ở Ấn Độ năm 2026. Đây là một loại virus zoonotic nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao lên đến 75% và chưa có vaccine hay điều trị đặc hiệu. Trong bài viết này, Bác sĩ Thùy Dung từ drthuydung.com sẽ giúp bạn hiểu rõ về virus Nipah, từ nguyên nhân lây nhiễm đến cách bảo vệ bản thân.

Virus Nipah Là Gì?

Virus Nipah (NiV) là một loại virus thuộc họ Paramyxoviridae, được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1998 tại Malaysia. Nó gây ra bệnh lý từ không triệu chứng đến viêm phổi cấp và viêm não dẫn đến tử vong. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus Nipah là một trong những mầm bệnh ưu tiên cần theo dõi vì tiềm năng gây đại dịch. Tỷ lệ tử vong dao động từ 40-75%, tùy thuộc vào khả năng chăm sóc y tế địa phương.

Virus Nipah chủ yếu tồn tại ở dơi ăn quả (Pteropus spp.), còn gọi là dơi quạ, làm vật chủ tự nhiên mà không gây bệnh cho chúng. Các vụ dịch thường xảy ra ở khu vực Nam Á và Đông Nam Á, như Bangladesh, Ấn Độ, Malaysia và Philippines. Năm 2026, các ca nhiễm mới ở West Bengal, Ấn Độ, đã khiến nhiều quốc gia tăng cường sàng lọc tại sân bay.

Nguyên Nhân Và Cách Lây Truyền Virus Nipah

Virus Nipah lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (zoonotic). Dơi ăn quả tiết virus qua nước tiểu, nước bọt hoặc phân, ô nhiễm thực phẩm như trái cây hoặc nhựa cây cọ (date palm sap). Ở một số vụ dịch, lợn làm vật trung gian, lây lan virus qua tiếp xúc trực tiếp hoặc thịt nhiễm bệnh.

Lây truyền người sang người xảy ra qua dịch cơ thể (nước bọt, nước tiểu, dịch tiết hô hấp) của người bệnh, đặc biệt trong môi trường y tế hoặc gia đình. Thời gian ủ bệnh thường 4-14 ngày, nhưng có thể lên đến 21 ngày hoặc hơn. Không lây qua không khí, nhưng tiếp xúc gần gũi với người bệnh tăng nguy cơ.

Yếu tố rủi ro bao gồm: sống gần khu vực có dơi, tiêu thụ thực phẩm ô nhiễm, làm việc với lợn bệnh, hoặc chăm sóc bệnh nhân không bảo hộ. Ở Việt Nam, dù chưa ghi nhận ca nhiễm, nhưng du lịch và thương mại với khu vực dịch tễ đòi hỏi cảnh giác.

Triệu Chứng Của Virus Nipah

Virus Nipah thường bắt đầu với triệu chứng giống cúm thông thường, khiến chẩn đoán sớm khó khăn. Các dấu hiệu ban đầu bao gồm:

• Sốt cao đột ngột, nhức đầu, đau cơ (myalgia), nôn mửa và đau họng.
• Vấn đề hô hấp: Ho, khó thở, có thể dẫn đến viêm phổi.

Sau 3-14 ngày, triệu chứng nghiêm trọng hơn xuất hiện, đặc biệt là viêm não (encephalitis):

• Chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê.
• Một số trường hợp có dấu hiệu thần kinh như nói lắp hoặc tê liệt.

Ở người sống sót, có thể để lại di chứng như co giật kéo dài hoặc thay đổi tính cách. Triệu chứng có thể tiến triển nhanh, dẫn đến tử vong trong 24-48 giờ sau khi xuất hiện dấu hiệu thần kinh. Nếu bạn có triệu chứng sau khi tiếp xúc với khu vực rủi ro, hãy đến cơ sở y tế ngay.

Điều Trị Và Phòng Ngừa Virus Nipah

Hiện chưa có vaccine hoặc thuốc đặc trị cho virus Nipah. Điều trị chủ yếu hỗ trợ:

• Hô hấp nhân tạo nếu khó thở, chống co giật, và chăm sóc tích cực để kiểm soát viêm não.
• Một số nghiên cứu thử nghiệm kháng thể đơn dòng như m102.4, nhưng chưa phổ biến.

Phòng ngừa là chìa khóa:

• Tránh tiếp xúc với dơi và lợn bệnh; không ăn trái cây cắn dở hoặc nhựa cây chưa đun sôi.
• Vệ sinh tay thường xuyên, sử dụng bảo hộ khi chăm sóc bệnh nhân.
• Trong khu vực dịch, giám sát động vật và cách ly người nghi nhiễm.
• Du lịch an toàn: Kiểm tra cảnh báo từ WHO trước khi đến vùng dịch.

Tại drthuydung.com, chúng tôi khuyến nghị kiểm tra sức khỏe định kỳ nếu bạn có yếu tố rủi ro.

Virus Nipah là mối đe dọa nghiêm trọng nhưng có thể kiểm soát bằng nhận thức và phòng ngừa. Đừng chủ quan với triệu chứng giống cúm nếu có tiếp xúc rủi ro – chẩn đoán sớm cứu sống.

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Địa chỉ: 140 Vũ Phạm Hàm, Yên Hòa, Cầu Giấy, HN

Hotline: 00.0888.98 – Zalo: 0812.057.066